ชื่อกีฬาส่วนมากในภาษาญี่ปุ่นจะนิยมใช้เป็นคำทับศัพท์มาจากภาษาอังกฤษโดยใช้ตัวอักษรคาตากานะ เช่น サッカー (sakkaa : ฟุตบอล), バスケットボール (basukettobooru : บาสเก็ตบอล), バレーボール (bareebooru : วอลเลย์บอล) มีเพียงกีฬาบางชนิดที่ใช้ชื่อญี่ปุ่นโดยใช้ตัวคันจิ เช่น 野球 (yakyuu : เบสบอล), 卓球 (takkyuu : ปิงปอง) แต่เพื่อน ๆ รู้มั้ยคะว่าจริง ๆ แล้วชื่อกีฬาชนิดอื่น ๆ ก็มีชื่อญี่ปุ่นเป็นของตัวเองด้วยเหมือนกัน! วันนี้เราจะพาไปเรียนรู้ที่มาและชื่อกีฬาประเภทบอลเกมในเวอร์ชั่นชื่อญี่ปุ่น รวมถึงแพทเทิร์นการตั้งชื่อที่น่าสนใจมาก ๆ กันค่ะ
ที่มาของชื่อกีฬาแบบคำทับศัพท์และชื่อญี่ปุ่น
ย้อนกลับไปยังจุดเริ่มต้น ในสมัยเมจิที่ญี่ปุ่นเริ่มเปิดประเทศ วัฒนธรรมและวิทยาการจากตะวันตกหลั่งไหลเข้ามาทั้งด้านการทหาร การเมือง กีฬา วิทยาศาสตร์ ฯ ญี่ปุ่นรับเอาคำทับศัพท์จากตะวันตกเข้ามาเยอะมาก แต่ในเวลาเดียวกัน ญี่ปุ่นก็ต้องการทำให้ความรู้สมัยใหม่เหล่านั้นกลายเป็นภาษาของตนเอง จึงเกิดการบัญญัติศัพท์คันจิโดยแปลตามความหมายจากภาษาต่างประเทศ เพื่อให้คำเหล่านั้นดูเป็นภาษาญี่ปุ่นและสื่อความหมายได้ชัดเจนผ่านตัวคันจิ เกิดเป็นชื่อกีฬาหลายคำที่แปลตามความหมาย เช่น
– 庭球 (teikyuu : เทนนิส)
庭 (สวน) + 球 (ลูกบอล) = ลูกบอลที่เล่นในสวน
– 蹴球 (shuukyuu : ฟุตบอล)
蹴 (เตะ) + 球 (ลูกบอล) = ลูกบอลที่เล่นโดยการเตะ
– 籠球 (roukyuu : บาสเก็ตบอล)
籠 (ตะกร้า) + 球 (ลูกบอล) = ลูกบอลที่โยนลงตะกร้า
ส่วนคำทับศัพท์ก็ยังคงมีอยู่ควบคู่กับศัพท์คันจิ เพราะญี่ปุ่นมองว่าหากจะปฏิรูปประเทศให้ทันสมัย ก็ต้องรับความรู้จากตะวันตก แต่ก็ยังอยากรักษาความเป็นภาษาญี่ปุ่นไว้ด้วยเช่นกัน
พอเข้าศตวรรษที่ 20 เป็นช่วงสมัยไทโช – ต้นสมัยโชวะ วัฒนธรรมตะวันตกเริ่มกลายเป็นของเท่ ทันสมัย ผู้คนทั่วไปเริ่มใช้คำทับศัพท์มากกว่าในชีวิตประจำวัน แต่ศัพท์คันจิก็ยังคงใช้กันอยู่ในหนังสือพิมพ์ โรงเรียน ชมรมกีฬา
ต่อมาในช่วงก่อนและระหว่างสงครามโลกครั้งที่ 2 ญี่ปุ่นมีนโยบายต่อต้านการใช้ภาษาอังกฤษ เพราะมองว่าเป็น “ภาษาของศัตรู” ทำให้เกิดการหลีกเลี่ยงคำทับศัพท์จากตะวันตกที่เคยใช้กันอย่างแพร่หลาย ศัพท์คันจิถูกผลักดันให้ใช้อย่างจริงจังมากขึ้นแทนคำทับศัพท์ แต่หลังจากญี่ปุ่นประกาศยอมแพ้สงคราม การแบนภาษาอังกฤษก็สิ้นสุดลง วัฒนธรรมอเมริกันและคำทับศัพท์จากตะวันตกกลับมาได้รับความนิยมอีกครั้ง ผู้คนจึงหันกลับไปใช้คำทับศัพท์เพราะพูดง่าย ฟังทันสมัย และใกล้เคียงต้นฉบับมากกว่า จนกลายเป็นรูปแบบที่ใช้กันอย่างแพร่หลายในปัจจุบัน เช่น
– เทนนิส เรียกว่า テニス (tenisu) แทน 庭球 (teikyuu)
– ฟุตบอล เรียกว่า サッカー (sakkaa) แทน 蹴球 (shuukyuu)
– บาสเก็ตบอล เรียกว่า バスケ (basuke) แทน 籠球 (roukyuu)
เหลือเพียงกีฬาบางชนิดที่ยังใช้ศัพท์คันจิมาจนถึงปัจจุบันเพราะเป็นกีฬาที่มีอิทธิพลและเป็นที่นิยมมานานมากจนเกิดความเคยชินกันไปแล้ว เช่น 野球 (yakyuu : เบสบอล), 卓球 (takkyuu : ปิงปอง)
อีกทั้งชื่อทีมโรงเรียนหรือชมรมกีฬาก็ยังนิยมใช้ศัพท์คันจิ ซึ่งจะให้ความรู้สึกเป็นทางการและดูมีความเป็นญี่ปุ่นอย่างมาก ไม่ว่าจะเป็น
– 野球部 (yakyuu bu : ชมรมเบสบอล)
– 卓球部 (takkyuu bu : ชมรมปิงปอง)
– 排球部 (haikyuu bu : ชมรมวอลเลย์บอล)
ชื่อกีฬาประเภทบอลเกมในภาษาญี่ปุ่น
ด้านล่างคือตารางตัวอย่างชื่อกีฬาประเภทบอลเกมในแบบคำทับศัพท์และแบบภาษาญี่ปุ่น เราอาจคุ้นเคยกับชื่อกีฬาบางชนิด ในขณะที่บางชนิดอาจไม่เคยเห็นมาก่อน ลองสังเกตตัวคันจิที่อยู่ในชื่อกีฬา เพราะมันสามารถบ่งบอกถึงแพทเทิร์นในการตั้งชื่อได้ ซึ่งจะอธิบายในหัวข้อถัดไป
| ภาษาไทย | ภาษาอังกฤษ | คำทับศัพท์ | ภาษาญี่ปุ่น |
| ฮอกกี้น้ำแข็ง | Ice Hockey | アイスホッケー (aisu hokkee) | 氷球 (hyoukyuu) |
| อเมริกันฟุตบอล | American Football | アメリカンフットボール (amerikan futtobooru) | 鎧球 (gaikyuu) |
| โปโลน้ำ | Water Polo | ウォーターポロ (wootaa poro) | 水球 (suikyuu) |
| คริกเก็ต | Cricket | クリケット (kuriketto) | 板球 (bankyuu) |
| เกตบอล | Gateball | ゲートボール (geetobooru) | 門球 (monkyuu) |
| กอล์ฟ | Golf | ゴルフ (gorufu) | 孔球 (koukyuu) 打球 (dakyuu) |
| ฟุตบอล | Football / Soccer | サッカー (sakkaa) | 蹴球 (shuukyuu) |
| เซปักตะกร้อ | Sepak Takraw | セパタクロー (sepatakuroo) | 籐球 (toukyuu) |
| ซอฟต์บอล | Softball | ソフトボール (sofutobooru) | 塁球 (ruikyuu) |
| ปิงปอง | Table Tennis | テーブルテニス (Teeburutenisu) | 卓球 (takkyuu) |
| เทนนิส | Tennis | テニス (tenisu) | 庭球 (teikyuu) |
| ดอดจ์บอล | Dodgeball | ドッジボール (dojjibooru) | 避球 (hikyuu) |
| บาสเก็ตบอล | Basketball | バスケットボール (basukettobooru) | 籠球 (roukyuu) |
| แบดมินตัน | Badminton | バドミントン (badominton) | 羽球 (ukyuu) |
| วอลเลย์บอล | Volleyball | バレーボール (bareebooru) | 排球 (haikyuu) |
| แฮนด์บอล | Handball | ハンドボール (handobooru) | 送球 (soukyuu) |
| บิลเลียด | Billiard | ビリヤード (biriyaado) | 撞球 (doukyuu) |
| เบสบอล | Baseball | ベースボール (beesubooru) | 野球 (yakyuu) |
| โบว์ลิ่ง | Bowling | ボウリング (bouringu) | 投球 (toukyuu) 十柱戯 (jitchuugi) |
| ฮอกกี้ | Hockey | ホッケー (hokkee) | 杖球 (joukyuu) |
| โปโล | Polo | ポロ (poro) | 馬球 (bakyuu / makyuu) |
| รักบี้ | Rugby | ラグビー (ragubii) | 闘球 (toukyuu) |
| ลาครอส | Lacrosse | ラクロス (rakurosu) | 棒網球 (boumoukyuu) 袋球 (taikyuu) |
แพทเทิร์นการตั้งชื่อกีฬาในภาษาญี่ปุ่น
1. รูปแบบที่แสดงถึงสภาพแวดล้อมหรือสถานที่
เป็นรูปแบบที่แสดงถึงสภาพแวดล้อมหรือสถานที่ในการเล่นกีฬาชนิดนั้น ๆ เช่น
- 野球 (yakyuu : เบสบอล)
野 (ทุ่ง) + 球 (ลูกบอล) = ลูกบอลที่เล่นในทุ่งหญ้า
- 庭球 (teikyuu : เทนนิส)
庭 (สวน) + 球 (ลูกบอล) = ลูกบอลที่เล่นในสวน
- 水球 (suikyuu : โปโลน้ำ)
水 (น้ำ) + 球 (ลูกบอล) = ลูกบอลที่เล่นในน้ำ
- 氷球 (hyoukyuu : ฮอกกี้น้ำแข็ง)
氷 (น้ำแข็ง) + 球 (ลูกบอล) = ลูกบอลที่เล่นบนน้ำแข็ง
2. รูปแบบที่แสดงถึงวิธีการเล่น
เป็นรูปแบบที่แสดงถึงวิธีการเล่นหรือกิริยาที่กระทำในการเล่นกีฬาชนิดนั้น ๆ เช่น
- 蹴球 (shuukyuu : ฟุตบอล)
蹴 (เตะ) + 球 (ลูกบอล) = ลูกบอลที่เล่นโดยการเตะ
- 送球 (soukyuu : แฮนด์บอล)
送 (ส่ง) + 球 (ลูกบอล) = ลูกบอลที่เล่นโดยการรับส่ง
- 避球 (hikyuu : ดอดจ์บอล)
避 (หลบหลีก) + 球 (ลูกบอล) = ลูกบอลที่เล่นโดยการหลบหลีก
3. รูปแบบที่แสดงถึงอุปกรณ์
เป็นรูปแบบที่แสดงถึงอุปกรณ์ที่ใช้ในการเล่นกีฬาชนิดนั้น ๆ เช่น
- 籠球 (roukyuu : บาสเก็ตบอล)
籠 (ตะกร้า) + 球 (ลูกบอล) = ลูกบอลที่โยนลงตะกร้า
- 羽球 (ukyuu : แบดมินตัน)
羽 (ขนนก) + 球 (ลูกบอล) = ลูกบอลที่มีขนนก
- 卓球 (takkyuu : ปิงปอง)
卓 (โต๊ะ) + 球 (ลูกบอล) = ลูกบอลที่เล่นบนโต๊ะ
เป็นยังไงบ้างคะ เกร็ดความรู้สนุกๆ เกี่ยวกับภาษาญี่ปุ่นแบบนี้ช่วยให้เราเรียนรู้ศัพท์ได้สนุกมากขึ้นจริงไหมคะ ^^
สรุปเนื้อหาจาก kpc
