เพื่อน ๆ เคยสังเกตไหมคะว่าเวลาไปเที่ยวญี่ปุ่นในช่วงซากุระ บางวันท้องฟ้าไม่ได้แจ่มใส แต่กลับมีบรรยากาศครึ้ม ๆ สลัว ๆ อย่างแปลกตาทั้งที่เป็นฤดูใบไม้ผลิ ในภาษาญี่ปุ่นมีคำที่ใช้เรียกสภาพอากาศแบบนี้โดยเฉพาะว่า 花曇り (hanagumori) ซึ่งเป็นคำที่สะท้อนให้เห็นถึงความละเอียดอ่อนในการมองธรรมชาติของคนญี่ปุ่นอย่างมาก วันนี้เราจะพาไปรู้จักคำว่า 花曇り (hanagumori) ทั้งความหมาย สาเหตุ คำที่มีความหมายใกล้เคียง รวมถึงตัวอย่างกลอนไฮกุที่มีคำนี้ และตัวอย่างคำกล่าวทักทายตามฤดูกาลที่สามารถนำไปใช้ได้ค่ะ
花曇り (hanagumori) หมายถึงอะไร ? มักเกิดขึ้นช่วงไหน ?
คำว่า 花曇り (hanagumori) หมายถึง สภาพอากาศที่ท้องฟ้าครึ้มและมีเมฆบาง ๆ ปกคลุมในช่วงซากุระบาน แม้จะดูเหมือนท้องฟ้าครึ้มและมีแดดไม่มาก แต่เนื่องจากเป็นเมฆบางที่แผ่กระจายอยู่ในระดับสูง แสงแดดยังคงส่องลงมาถึงพื้นดินได้ อาคารหรือสิ่งปลูกสร้างต่าง ๆ ยังสามารถเกิดเงาได้อยู่บ่อยครั้ง ดังนั้นในการพยากรณ์อากาศจึงถือว่าเป็น 晴れ (hare) หรือท้องฟ้าแจ่มใส โดยทั่วไป 花曇り (hanagumori) จะพบในช่วงซากุระบาน คือประมาณปลายเดือนมีนาคมถึงกลางเดือนเมษายน
กรมอุตุนิยมวิทยาญี่ปุ่นได้กำหนดความหมายของคำว่า 曇り (kumori : ฟ้าครึ้ม, มีเมฆมาก) และ 晴れ (hare : ท้องฟ้าแจ่มใส) โดยพิจารณาจากปริมาณเมฆที่ปกคลุมท้องฟ้า ดังนี้
| สภาพอากาศ | คำจำกัดความ |
| 曇り (kumori) | มีเมฆปกคลุมท้องฟ้า 90% ขึ้นไป และไม่มีฝนตก |
| 晴れ (hare) | มีเมฆปกคลุมท้องฟ้าไม่เกิน 80% |
| 快晴 (kaisei) | มีเมฆปกคลุมท้องฟ้าไม่เกิน 10% |
นอกจากนี้ ยังสามารถแบ่งเมฆออกเป็น 3 กลุ่มตามระดับความสูงที่ก่อตัว ได้แก่
| กลุ่มเมฆ | ระดับความสูง |
| 上層雲 (jousouun) | เมฆระดับสูง ประมาณ 5,000 – 13,000 เมตรจากพื้นดิน |
| 中層雲 (chuusouun) | เมฆระดับกลาง ประมาณ 2,000 – 7,000 เมตรจากพื้นดิน |
| 下層雲 (kasouun) | เมฆระดับต่ำ ตั้งแต่บริเวณใกล้พื้นดินถึงประมาณ 2,000 เมตร |
เมื่อพิจารณาว่า เมฆในแต่ละระดับมีปริมาณมากน้อยต่างกันอย่างไร ก็จะมีชื่อเรียกสภาพท้องฟ้าที่แตกต่างกัน ดังนี้
| สภาพท้องฟ้า | ปริมาณของเมฆ |
| 曇り (kumori) | เมฆระดับกลางและระดับต่ำมีปริมาณมากกว่าเมฆระดับสูง |
| 薄曇り (usugumori) | เมฆระดับสูงมีปริมาณมากกว่าเมฆระดับกลางและระดับต่ำ |
| 本曇り (hongumori) | เมฆระดับต่ำมีปริมาณมากกว่าเมฆระดับสูงและระดับกลาง |
| 高曇り (takagumori) | เมฆระดับกลางมีปริมาณมากกว่าเมฆระดับอื่น ๆ |
โดย 薄曇り (usugumori) เป็นสภาพอากาศที่มีเมฆบาง ๆ กระจายอยู่ในระดับสูง ทำให้แสงแดดยังคงส่องลงมาถึงพื้นดินและเกิดเงาได้อยู่บ่อยครั้ง จึงถูกจัดเป็น 晴れ (hare) หรือท้องฟ้าแจ่มใสในการพยากรณ์อากาศ และเมื่อ 薄曇り (usugumori) เกิดขึ้นในช่วงซากุระบาน จึงเรียกได้อีกชื่อว่า 花曇り (hanagumori) นั่นเอง
花曇り (hanagumori) เกิดจากอะไร ?
สาเหตุของ 花曇り (hanagumori) มีอยู่ด้วยกันหลัก ๆ 2 ประการ ประการแรก มาจาก ความกดอากาศสูงและความกดอากาศต่ำเคลื่อนที่สลับกัน ในช่วงฤดูหนาว ญี่ปุ่นได้รับอิทธิพลจากมวลอากาศไซบีเรียซึ่งมีอุณหภูมิต่ำและอากาศแห้ง ทำให้เกิดความกดอากาศสูงทางตะวันตกและความกดอากาศต่ำทางตะวันออก แต่เมื่อเข้าสู่ฤดูใบไม้ผลิ มวลอากาศไซบีเรียเริ่มอ่อนกำลังลง ความกดอากาศสูงและความกดอากาศต่ำจึงสลับกันเคลื่อนตัวเข้ามายังญี่ปุ่น
โดยทั่วไป เมื่อญี่ปุ่นเจอความกดอากาศสูง ท้องฟ้ามักแจ่มใส และเมื่อเจอความกดอากาศต่ำ ก็มักจะเกิดฟ้าครึ้มหรือฝนตก ดังนั้นเมื่อความกดอากาศสูงและความกดอากาศต่ำเคลื่อนตัวเข้ามาสลับกัน จึงทำให้สภาพอากาศเปลี่ยนจากท้องฟ้าแจ่มใสไปเป็นฟ้าครึ้มหรือฝนตกได้บ่อยขึ้น
ประการที่ 2 มาจาก แนวปะทะอากาศหยุดนิ่ง เมื่อเข้าสู่ฤดูใบไม้ผลิ ความกดอากาศสูงที่ปกคลุมหมู่เกาะญี่ปุ่นในช่วงฤดูหนาวจะเคลื่อนตัวขึ้นไปทางเหนือ ทำให้บริเวณทางตอนใต้ของหมู่เกาะญี่ปุ่น (ฝั่งมหาสมุทรแปซิฟิก) มีแนวโน้มที่จะเกิดแนวปะทะอากาศหยุดนิ่ง
แนวปะทะอากาศคือบริเวณรอยต่อที่มวลอากาศอุ่นและมวลอากาศเย็นมาปะทะกัน หากทั้งสองฝั่งมีกำลังใกล้เคียงกัน แนวปะทะอากาศจะไม่สามารถเคลื่อนที่ไปทางใดทางหนึ่งได้ จึงเกิดการหยุดนิ่ง ส่งผลให้มีโอกาสเกิดฟ้าครึ้มหรือฝนตกได้มากขึ้น
คำที่มีความหมายใกล้เคียงกับ 花曇り (hanagumori)
1. 鳥雲 (torikumo) หมายถึง สภาพอากาศอบอุ่นในช่วงฤดูใบไม้ผลิที่นกอพยพเริ่มกลับขึ้นไปทางเหนือ
2. 養花天 (youkaten) หมายถึง ท้องฟ้าเมฆครึ้มที่ช่วยให้ดอกไม้บานได้นานขึ้นอีกหนึ่งวัน เปรียบเสมือนว่า “ท้องฟ้าครึ้มกำลังหล่อเลี้ยงดอกไม้”
นอกจากนี้ ยังมีปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นในช่วงเวลาใกล้เคียงกัน ได้แก่
1. 花冷え (hanabie) หมายถึง อากาศที่เย็นลงอย่างฉับพลันในช่วงซากุระบาน
2. 菜種梅雨 (natanetsuyu) หมายถึง สภาพอากาศที่ฝนตกต่อเนื่องเป็นเวลานานในช่วงที่ดอกนาโนะฮานะบาน (ประมาณปลายเดือนมีนาคมถึงต้นเดือนเมษายน)
ตัวอย่างกลอนไฮกุที่มีคำว่า 花曇り (hanagumori)
เนื่องจาก 花曇り (hanagumori) หมายถึงสภาพอากาศในช่วงซากุระบาน ในบทกลอนไฮกุจึงจัดให้คำนี้เป็นคำบอกฤดูกาลของฤดูใบไม้ผลิ ตัวอย่างบทกลอนไฮกุที่มีชื่อเสียง ได้แก่
花曇り 尾上の鐘の 響きかな
hanagumori onoe no kane no hibiki kana
ฟ้าครึ้มยามดอกไม้บาน เสียงระฆังบนยอดเขายังคงก้องกังวาน
花曇り 朧につづく 夕べかな
hanagumori oboro ni tsuzuku yuube kana
ฟ้าครึ้มยามดอกไม้บาน ยามเย็นทอดต่อเนื่องไปอย่างเลือนราง
คำทักทายตามฤดูกาลและตัวอย่างประโยค
หากต้องการใช้คำว่า 花曇り (hanagumori) เป็นคำทักทายตามฤดูกาล ควรใช้ในช่วงซากุระบานซึ่งโดยทั่วไปจะอยู่ในช่วงประมาณ ปลายเดือนมีนาคมถึงกลางเดือนเมษายน ตัวอย่างการใช้มีดังนี้
1. 花曇りの昨今、みなさまいかがお過ごしでしょうか。
hanagumori no sakkon, minasama ikaga osugoshi deshou ka.
ในช่วงนี้ที่ท้องฟ้าครึ้มในฤดูดอกไม้บาน ไม่ทราบว่าทุกท่านเป็นอย่างไรกันบ้าง
2. 桜の季節になりましたが、花曇りが続く今日この頃。
sakura no kisetsu ni narimashita ga, hanagumori ga tsuzuku kyou konogoro.
เข้าสู่ฤดูซากุระแล้ว แต่ช่วงนี้ยังคงมีฟ้าครึ้มอย่างต่อเนื่อง
3. 花曇りが続く今日この頃、お元気でお過ごしのことと思います。
hanagumori ga tsuzuku kyou konogoro, ogenki de osugoshi no koto to omoimasu.
ในช่วงที่ฟ้าครึ้มอย่างต่อเนื่องเช่นนี้ คาดว่าทุกท่านคงสบายดี
4. 拝啓 花曇りの候、皆様におかれましては一段とご壮健のことと存じます。
haikei, hanagumori no kou, minasama ni okaremashite wa ichidan to gosouken no koto to zonjimasu.
เรียนทุกท่าน ในช่วงฟ้าครึ้มเช่นนี้ หวังว่าทุกท่านคงมีสุขภาพแข็งแรงเป็นอย่างดี
5. 拝啓 花曇りのみぎり、〇〇様にはいよいよご清祥のことと拝察いたしております。
haikei, hanagumori no migiri, 〇〇sama ni wa iyoiyo goseishou no koto to haisatsu itashite orimasu.
เรียนคุณ〇〇 ในช่วงฤดูดอกไม้บานที่ฟ้าครึ้มเช่นนี้ หวังเป็นอย่างยิ่งว่าคุณคงมีความสุขและสุขภาพแข็งแรงดี
ในช่วงฤดูซากุระที่ทุกคนกำลังตั้งตารอชมดอกไม้สวย ๆ กับอากาศแจ่มใส แต่หากมีเมฆปกคลุมจนดูครึ้มฟ้าครึ้มฝนก็อาจทำให้รู้สึกเสียดายอยู่บ้าง แต่เมื่อเจอกับบรรยากาศแบบนั้น ลองนึกถึงคำว่า 花曇り (hanagumori) ดูนะคะ เพราะแม้ฟ้าจะครึ้ม แต่ก็ยังมีชื่อที่แสนงดงามซ่อนอยู่เช่นกัน
สรุปเนื้อหาจาก jpnculture
