งานรับปริญญาหรือพิธีจบการศึกษา โดยทั่วไปในภาษาญี่ปุ่นจะใช้คำว่า 卒業式 (sotsugyou shiki) แต่ความจริงแล้วคำนี้ไม่ใช่คำที่เป็นทางการค่ะ! สืบเนื่องจากช่วงปลายเดือนเมษายนที่ผ่านมาผู้เขียนเพิ่งได้รับปริญญาโทไปหมาด ๆ (เหนื่อยสุด ๆ ไปเลย) วันนี้ก็เลยจะมานำเสนอความรู้ภาษาญี่ปุ่นเกี่ยวกับงานรับปริญญาให้ได้อ่านกันค่ะ
ความจริงแล้วศัพท์ “卒業式 ” ยาวกว่านั้น?
อย่างที่หลาย ๆ คนทราบกันดีว่า คำว่าพิธีจบการศึกษา ในภาษาญี่ปุ่นเรียกว่า 卒業式 (sotsugyou shiki) แต่ความจริงแล้วคำนี้เป็นเพียงคำที่ใช้กันโดยทั่วไป หากเป็นชื่อที่เป็นทางการจะใช้คำว่า 卒業証書授与式 (sotsugyou shousho jyuyo shiki) ถ้าแปลตรงตัวจะแปลได้ว่า พิธีมอบใบรับรองการจบการศึกษา แต่กระนั้น บางคนก็เข้าใจผิดคิดว่า 卒業式 ย่อมาจาก 卒業証書授与式
กว่าจะกลายมาเป็น 卒業式
แต่เดิม คำสั่งหรือประกาศต่าง ๆ ที่เกี่ยวกับการศึกษาซึ่งประกาศโดยกระทรวงศึกษาธิการ วัฒนธรรม กีฬา วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ก็ใช้แค่คำว่า 卒業式 มาแต่ไหนแต่ไรโดยไม่ปรากฏการใช้คำว่า 卒業証書授与式 เลย แล้วชื่อทางการอันยาวเหยียดนี้มันเกิดขึ้นมาได้อย่างไร ? เรามาย้อนกลับไปในสมัยเมจิกันค่ะ
ในสมัยนั้น โรงเรียนประถมจะมีการ “สอบเลื่อนชั้น” (ทั้งข้อเขียนและปากเปล่า) และการเลื่อนชั้นนี่แหละที่เขาจะเรียกว่าเรียนจบหรือสำเร็จการศึกษา เมื่อเด็ก ๆ ได้เลื่อนชั้นหรือเรียนจบ ก็จะมีการมอบใบรับรองการจบการศึกษา นี่จึงเป็นจุดเริ่มต้นในการใช้คำว่า 卒業証書授与式 ในปัจจุบันนั่นเอง หากเราลองพิจารณาดี ๆ ก็จะพบว่า สิ่งสำคัญที่สุดที่ต้องมีในพิธีจบการศึกษาก็คือการมอบใบรับรอง ดังนั้นคำว่า 卒業式 จึงมีนัยหมายถึง 卒業証書授与式 เช่นกัน
คำว่า 卒業式 ไม่ได้หมายถึงงานรับปริญญาในระดับมหาวิทยาลัยเพียงอย่างเดียวเสมอไป แต่จะครอบคลุมว่าเป็นพิธีจบการศึกษา เป็นคำที่ใช้กันทั่วไปโดยไม่ได้ระบุระดับการศึกษา คือสามารถใช้ได้ตั้งแต่งานของเด็กประถมไปจนถึงงานรับปริญญาเอกเลยก็ได้เช่นกัน แต่เมื่อลงในรายละเอียด แต่ละระดับชั้นก็จะมีคำที่เป็นทางการเป็นของตนเอง เราไปดูคำที่เป็นทางการของแต่ละระดับชั้นกันค่ะ
โรงเรียนประถม โรงเรียนมัธยม โรงเรียนมัธยมต้น โรงเรียนมัธยมปลาย จะเรียกรวมกันว่า 卒業証書授与式 (sotsugyou shousho jyuyo shiki) เนื่องจากเป็นการมอบใบรับรองว่านักเรียนจบการศึกษาจากโรงเรียนแห่งนี้แล้ว
ในมหาวิทยาลัย สำหรับผู้ที่จบการศึกษาระดับปริญญาตรี สามารถเรียกได้ทั้ง 卒業証書授与式 (sotsugyou shousho jyuyo shiki) และ 学位記授与式 (gakuiki jyuyo shiki) โดยคำว่า 学位記 (gakuiki) หมายถึงประกาศนียบัตรที่จะระบุวุฒิไว้ด้วยว่าเป็นบัณฑิต
แต่สำหรับผู้ที่จบการศึกษาในระดับปริญญาโทและปริญญาเอก จะใช้คำว่า 学位記授与式 (gakuiki jyuyo shiki) เท่านั้น เนื่องจากเป็นการมอบประกาศนียบัตรที่จะระบุวุฒิไว้ด้วยว่าเป็นมหาบัณฑิตและดุษฎีบัณฑิต
แม้แต่ในระดับเตรียมอนุบาลหรือระดับอนุบาลเองก็มีชื่อเรียกเป็นของตัวเอง โดยจะเรียกว่า 卒園式 (sotsuen shiki) และมีการมอบ 卒園証書 (sotsuen shousho) ใบรับรองการจบการศึกษาในระดับอนุบาลอีกด้วย น่ารักมาก ๆ เลย ^^
สรุปเนื้อหาจาก dassarakyoshi
