หลายคนน่าจะเคยเห็นการเต้นรำแบบรำวงพื้นเมืองของญี่ปุ่นที่เรียกว่า “บงโอโดริ – 盆踊り” หนึ่งในกิจกรรมยอดฮิตของฤดูร้อนที่ญี่ปุ่น บางคนอาจได้เข้าร่วมเต้นรำด้วย หรือเคยได้ถ่ายรูปบรรยากาศของบงโอโดริเก็บไว้เป็นความทรงจำที่ญี่ปุ่นกัน แล้วบงโอโดริจริง ๆ แล้วคืออะไร ? มีความเป็นมาอย่างไรบ้าง ? บทความนี้จะมาบอกเรื่องน่ารู้เหล่านี้ให้ได้ทราบกันนะคะ
ประวัติและความเป็นมาของบงโอโดริ
บงโอโดริมีต้นกำเนิดมาจากระบำเนมบุตสึ ซึ่งเป็นการร่ายรำเชิงพิธีกรรมไปพร้อมกับการสวดมนต์ทางพระพุทธศาสนาของญี่ปุ่น เรียกว่า “เนมบุตสึโอโดริ” แต่เดิมบงโอโดริเป็นพิธีกรรมการเต้นรำเพื่อส่งวิญญาณบรรพบุรุษและต้อนรับกลับมาในช่วงเทศกาลโอบ้ง ก่อนที่จะส่งพวกเขากลับไปสู่ภพภูมิอื่น ต่อมาได้พัฒนาเป็น “โอโดริเนมบุตสึ” ซึ่งจะแยกผู้ที่รำและผู้ที่สวดมนต์ออกจากกัน ต่อมาจึงได้เชื่อมโยงกับช่วงเทศกาลโอบ้งและกลายเป็น “บงโอโดริ” แบบทุกวันนี้ เริ่มตั้งแต่ยุคมุโรมะจิ จนเป็นพิธีกรรมอันศักดิ์สิทธิ์ที่มีประวัติศาสตร์ยาวนานประมาณ 500 ปีมาจนถึงปัจจุบัน
นอกจากจะเป็นการร่ายรำซึ่งเป็นการให้เกียรติบรรพบุรุษแล้ว บงโอโดริยังเป็นกิจกรรมที่ทำให้คนในชุมชนมีปฏิสัมพันธ์กันอีกด้วย หลายคนที่ไม่ค่อยได้กลับบ้านมานาน ๆ อาจจะได้เจอกันปีละครั้งในช่วงโอบ้ง มาถึงก็ได้เจอญาติพี่น้องและเพื่อนเก่าที่ไม่ได้เจอกันมานาน มีการกระชับความสัมพันธ์ให้แน่นแฟ้นยิ่งขึ้นด้วยการพูดคุยกันอย่างสนุกสนานและร่วมรำวงกับคนอื่น ๆ ยิ่งในสมัยเอโดะ บงโอโดริแทบจะเป็นเทศกาลที่ทำให้ชาย-หญิงได้เจอกัน พบปะสังสรรค์กัน เพราะในสมัยก่อนแทบไม่มีกิจกรรมใดที่ชายและหญิงจำนวนมากมารวมตัวกันได้
พื้นฐานของบงโอโดริ และวิธีการรำบงโอโดริ
ใคร ๆ ก็สามารถมาเข้าร่วมรำวงบงโอโดริกันได้ แม้ในบางภูมิภาคของญี่ปุ่นจะมีการกำหนดตัวนักเต้นรำไว้ แต่โดยส่วนใหญ่แล้วถ้ามีการจัดรำวงบงโอโดริอยู่ ใครอยากจะเข้าไปร่วมรำก็สามารถเข้าร่วมได้ (ทั้งตั้งแต่ต้นเพลง หรือแม้กระทั่งเข้าไปร่วมเต้นในกลางเพลงได้เลย) บงโอโดริจึงเป็นอีกกิจกรรมที่ทั้งคนญี่ปุ่นเองและนักท่องเที่ยวชาวต่างชาตินิยมกันเป็นอย่างมาก บางคนกล่าวว่า “ไม่ได้ตั้งใจจะมาเข้าร่วมเลยนะ แต่พอมาดูแล้วมันอดใจไม่ไหว !” ตามประเพณีดั้งเดิมนั้นจะรำวงบงโอโดริกันโดยใช้เพลง “ออนโดะ” (รำวงจังหวะสดใส) หรือ “มินโย” (เพลงพื้นบ้านญี่ปุ่น) แต่ในปัจจุบันมีการใช้เพลง “เจป๊อป” หรือพวกเพลง “อนิเมะ” มากขึ้น สร้างความสนุกสนานตามยุคสมัย ทำให้เด็กและเยาวชนเข้ามาสนใจและร่วมเข้ามารำวงบงโอโดริด้วยกัน
สิ่งที่สำคัญที่สุดของบงโอโดริคือจังหวะเท้า !
ท่าเต้นรำของบงโอโดริให้ความสำคัญกับจังหวะเท้ามากกว่าการเคลื่อนไหวของมือ เพราะการกระทืบเท้าถือเป็นการผนึกวิญญาณของบรรพบุรุษที่ได้รับการต้อนรับในช่วงเทศกาลโอบ้ง ใครไม่เคยมาร่วมรำก่อนอาจจะรู้สึกว่ายาก แต่รับรองว่าไม่ยาก ลองยืนดูคนที่ร่วมรำวงอยู่ก่อนให้คุ้นชินกับสเต็ปขาและมือสักพักและเข้าร่วมกันได้เลย
สวมชุดยูกาตะด้วยจะได้ครบสูตร
เราสามารถแต่งตัวแบบชุดปกติไปเข้าร่วมรำวงบงโอโดริได้เลย แต่ถ้าอยากให้ได้อรรถรสของบงโอโดริอย่างเต็มที่ ลองสวมชุดยูกาตะดูสิ เพื่อให้เข้าถึงประเพณีได้มากขึ้น แถมยังได้รูปสวย ๆ กันด้วยนะ
ทำความรู้จัก 3 เทศกาลบงโอโดริที่โด่งดังที่สุดในญี่ปุ่น
ขอแนะนำ 3 เทศกาลบงโอโดริที่โด่งดังที่สุดในญี่ปุ่นให้ได้ทราบกัน เผื่อใครอยากจะมาเข้าร่วมกันในครั้งหน้า
1. อาวะโอโดริ (โทคุชิม่า) – 阿波踊り/徳島
อาวะโดโดริเป็นเทศกาลบงโอโดริที่ใหญ่ที่สุดในญี่ปุ่น ทั้งเรื่องของจำนวนผู้รำวง ผู้เข้าชม และขนาดโดยรวม มีต้นกำเนิดในช่วงยุคบุนกะ-บุนเซ (ค.ศ. 1804-1830) และยังคงสืบทอดมาจนถึงปัจจุบัน โดยมีกลอง ชามิเซ็น และขลุ่ยชิโนบุเอะเป็นเครื่องดนตรีประกอบ นักเต้นจะเดินขบวนไปตามถนนในเมืองโทคุชิม่าและตะโกนวลีที่ว่า “踊る阿呆に見る阿呆、同じ阿呆なら踊らにゃ損損” (คนเต้นก็โง่ คนดูก็โง่เหมือนกัน ไหน ๆ ก็โง่ด้วยกันอยู่แล้ว งั้นมาเต้นรำไปด้วยกันกันดีกว่า) สร้างความตื่นเต้นและสนุกสนานให้กับเทศกาลเป็นอย่างมาก
2. นิชิโมไน บงโอโดริ (อาคิตะ) – にしもないのぼんおどり/秋田
เทศกาลนิชิโมไน บงโอโดริ จัดขึ้นทุกปีระหว่างวันที่ 16-18 สิงหาคม ที่เมืองอุโกะ จังหวัดอาคิตะ เป็นงานที่ผู้คนมารำบูชาบรรพบุรุษเพื่อขอพรให้ได้ผลผลิตอุดมสมบูรณ์ และได้รับการยกย่องอย่างสูงในด้านความงดงามตระการตา
3. กุโจโอโดริ (กิฟุ) – 郡上踊り/岐阜
เทศกาลกุโจโอโดริ จัดขึ้นทุกปีตั้งแต่กลางเดือนกรกฎาคมถึงต้นเดือนกันยายน เป็นเวลาประมาณ 32 วัน (ในเวลากลางคืน) ที่เมืองกุโจ จังหวัดกิฟุ เนื่องจากช่วงเวลานี้ตรงกับเทศกาลโอบ้ง จึงมีการรำตลอดทั้งคืนที่เรียกว่า “อุระโบะเซะ” ตั้งแต่วันที่ 13-16 สิงหาคม การรำจะผสมผสานองค์ประกอบของการรำในยุคกลางโบราณ และกลายเป็นบงโอโดริที่สมบูรณ์แบบในสมัยเอโดะ เป็นการเต้นรำที่ดีโดยไม่คำนึงถึงชนชั้นทางสังคมหรือพิธีการ จนถึงปัจจุบัน ชาวบ้าน นักท่องเที่ยว ผู้ใหญ่ และเด็ก ต่างก็เข้ามาเต้นรำร่วมกันเป็นวงกลมได้โดยไม่แบ่งแยก
ใครที่อยู่ที่ญี่ปุ่นหรือไปเที่ยวในช่วงเทศกาลโอบ้งแล้วสนใจเข้าร่วมรำวงบงโอโดริ อย่าลืมเข้าไปร่วมสนุกกันได้เลยนะคะ ได้สัมผัสทั้งวัฒนธรรม ประเพณีญี่ปุ่นดั้งเดิม และเป็นความทรงจำที่ดีระหว่างอยู่ที่ญี่ปุ่นกันได้เลยค่ะ
สรุปเนื้อหาจาก haa.athuman
