ฮอกไกโด เป็นพื้นที่ที่มีอากาศหนาวจัดแห่งหนึ่งในญี่ปุ่น ในช่วงฤดูหนาวอุณหภูมิอาจต่ำลงจนถึง 0 องศา แต่คนฮอกไกโดสร้างบ้านให้ตอบโจทย์การใช้ชีวิตในอากาศหนาวแบบนี้ได้อย่างไร? เคล็ดลับของบ้านอยู่สบายในฮอกไกโดมีอะไรบ้าง? ในบทความนี้เราจะมาไขข้อข้องใจให้ได้ทราบกัน เผื่อใครที่สนใจเรื่องที่อยู่อาศัยแถบเมืองหนาวในญี่ปุ่นหรือฮอกไกโดจะได้ทราบข้อมูลที่เป็นประโยชน์กันนะคะ
บ้านในฮอกไกโดมีความอุ่นขึ้นมากในระยะหลัง ๆ ที่ผ่านมา
ฤดูหนาวในฮอกไกโดเรียกได้ว่ามีสภาพอากาศที่หนาวจัด อุณหภูมิมักจะต่ำลงไปกว่าจุดเยือกแข็ง ถ้าเป็นเมื่อก่อนหรือบ้านที่ยังเป็นบ้านแบบเก่า ๆ อยู่ พวกน้ำตรงบริเวณทางเข้าและทางเดินจะกลายเป็นน้ำแข็ง รวมถึงน้ำในห้องน้ำที่จะกลายเป็นน้ำแข็งย้อย แต่ในปัจจุบันบ้านในฮอกไกโดต่างจากเมื่อก่อนอย่างเห็นได้ชัด ตัวบ้านมีการรักษาความอุ่นภายในบ้านด้วยการปรับปรุงพวกฉนวนกันความร้อน รวมถึงนวัตกรรมทันสมัยอื่น ๆ ตามระยะเวลา คนฮอกไกโดบางบ้านสามารถสวมเพียงเสื้อแขนสั้นใช้ชีวิตภายในบ้านได้ในฤดูหนาว ไม่ต้องกลัวความหนาวจัดอีกต่อไป
ลักษณะเด่นของบ้านในฮอกไกโดมีอะไรบ้าง?
ถ้าพูดถึงเรื่องลักษณะเด่นของบ้านในฮอกไกโด สามารถแยกได้ตามนี้
1. หลายบ้านในฮอกไกโดทำหลังคาแบบแบนราบ
ถ้ามองภาพรวมของบรรดาบ้านในฮอกไกโด เราจะไม่ค่อยเห็นบ้านที่เป็นหลังคาแบบกระเบื้องหรือหลังคาทรงสามเหลี่ยม แต่ส่วนใหญ่จะเป็นหลังคาแบบแบนราบ ซึ่งจะมีสองประเภทหลัก ๆ อย่างแรกคือหลังคาแบนแบบมีท่อระบายน้ำ จะเจอได้ในเมืองที่มีหิมะตก เป็นหลังคาแบนแบบลาดเอียงเข้าหาตรงกลางเล็กน้อยเพื่อป้องกันไม่ให้หิมะไปตกที่ตัวอาคารข้างเคียง ส่วนตรงกลางจะมีท่อระบายน้ำอยู่ เมื่อมีหิมะตกลงมาที่หลังคาบ้าน พอเจอแดดแล้วละลาย หิมะก็จะกลายเป็นน้ำและไหลลงท่อนั้น ส่วนหลังคาแบนอีกประเภทคือหลังคาแบนแบบปกติ แต่จะมีความลาดเอียงเล็กน้อยเพื่อช่วยให้น้ำหิมะที่ละลายไหลลงไปที่รางน้ำบนหลังคา สมัยก่อนบ้านในฮอกไกโดจะเหมือนบ้านทั่ว ๆ ไปในญี่ปุ่นที่มีหลังคาเป็นรูปสามเหลี่ยมเหมือนตัวอักษร へ และไม่มีชายคา ทำให้เวลาหิมะตกลงมาก็จะไหลมารวมกันอยู่ที่ทางเข้าออกของบ้านหรือไปรวมที่พื้นที่ของบ้านข้าง ๆ ทำให้ยากต่อการทำความสะอาดและการจัดการ
2. มีห้องกันลม
เราจะเห็นตามอาคารในฮอกไกโดมีห้องกันลมอยู่บริเวณด้านหน้า เป็นพื้นที่ปิดล้อมด้วยกระจกตรงบริเวณทางเข้า คล้ายพวกห้องรับแสง ห้องกันลมนี้มีประโยชน์คือช่วยป้องกันความหนาวเย็น ป้องกันไม่ให้หิมะเข้าบ้าน และป้องกันไม่ให้บริเวณพื้นที่ทางเข้าบ้านกลายเป็นน้ำแข็ง บางบ้านก็จะใช้พื้นที่ตรงนี้เป็นที่เก็บของหรือพวกอุปกรณ์จัดการกับหิมะในช่วงฤดูหนาว ถ้าเป็นเมื่อก่อน สักช่วงประมาณหลายสิบปีที่ผ่านมา ทุกบ้านในฮอกไกโดแทบจะมีห้องกันลมกันทั้งนั้น แต่ในปัจจุบัน มีการพัฒนาพวกเรื่องของฉนวนความร้อนบริเวณทางเข้าบ้าน รวมถึงประตูบ้าน ทำให้บ้านใหม่ ๆ ในฮอกไกโดบางบ้านไม่สร้างห้องกันลมกันแล้ว
3. หน้าต่างส่วนใหญ่เป็นกระจกสองชั้นหรือสามชั้น
หน้าต่างของแต่ละบ้านจะแตกต่างกันออกไปตามลักษณะของความหนาวเย็นในแต่ละภูมิภาค เมื่อก่อนบ้านในฮอกไกโดมักจะสร้างแบบหน้าต่างกระจกสองชั้น เป็นแบบกระจกสองบานแยกกัน แต่ในปัจจุบันจะนิยมทำหน้าต่างแบบสองชั้นหรือสามชั้น โดยใช้กรอบหน้าต่างที่ทำจากเรซิน และมีชั้นอากาศอยู่ระหว่างกระจกกั้น ทำให้มีแสงแดดส่องเข้ามาในบ้านได้ และป้องกันไม่ให้ความร้อนภายในบ้านรั่วไหลออกไป นอกจากนี้บ้านในฮอกไกโดยังไม่นิยมทำหน้าต่างแบบบานเกล็ด เพราะเวลาฤดูหนาวจะมีน้ำแข็งเกาะ ทำให้ปิดเปิดบานเกล็ดค่อนข้างยาก
4. มีการจัดการความร้อนที่หลากหลาย
บ้านในฮอกไกโดมีการจัดการกับความร้อนหลายแบบ แต่ที่นิยมใช้กันทั่วไปคือระบบทำความร้อนส่วนกลาง (Central Heating) ที่ใช้แหล่งความร้อนหลักเพียงจุดเดียวอย่างการหมุนเวียนน้ำร้อนที่ผลิตจากหม้อต้ม (อุปกรณ์ให้ความร้อน) ไปยังแผงฮีตเตอร์ในแต่ละห้อง บ้านหลายหลังยังคงใช้ความร้อนจากเตา พัดลมฮีตเตอร์ หรือระบบทำความร้อนใต้พื้น นอกจากนี้ยังมีบ้านที่ใช้เครื่องปรับอากาศเป็นตัวทำความร้อนหลักภายในบ้าน แต่ยังมีอยู่น้อยมาก
เครื่องทำความร้อนที่ใช้ในฮอกไกโด
มาดูกันว่าเครื่องทำความร้อนที่ใช้ตามบ้านในฮอกไกโดมีแบบใดบ้าง และมีข้อดีข้อเสียต่างกันอย่างไร
1. ระบบทำความร้อนส่วนกลาง (Central Heating)
จุดเด่นของระบบทำความร้อนส่วนกลางคือการนำฮีตเตอร์ไว้ใต้หน้าต่างหลายบานในบ้าน เพื่อทำความร้อนให้ทั้งบ้านมีความอุ่นอยู่ตลอด 24 ชั่วโมง ข้อดีของระบบนี้คือมีการทำความร้อนสูงเนื่องจากมีแหล่งความร้อนเพียงแหล่งเดียวคือหม้อต้มน้ำ ทำความร้อนให้ทั่วทั้งบ้านได้อย่างสม่ำเสมอ เป็นปกติ ไม่เปลี่ยนแปลงกระทันหัน จึงป้องกันภาวะช็อกจากการเปลี่ยนแปลงอุณหภูมิได้ ไม่ก่อให้เกิดฝุ่นและสารก่อภูมิแพ้ฟุ้งกระจายในอากาศ ไม่ก่อให้เกิดก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ภายในบ้าน และปลอดภัยจากการเกิดไฟไหม้ แต่ก็มีข้อเสียคือซ่อมยาก เพราะถ้าจะซ่อมต้องซ่อมทั้งบ้านหมดเพราะเป็นระบบเดียวกัน
2. พัดลมทำความร้อน (Fan Heater)
พัดลมทำความร้อนสร้างอากาศอบอุ่นโดยใช้น้ำมัน ก๊าซ เชื้อเพลง หรือพลังงานไฟฟ้า สามารถทำความร้อนได้อย่างรวดเร็วและแม่นยำ ข้อดีคือสามารถตั้งเวลาเปิด-ปิด สามารถตั้งอุณหภูมิที่ต้องการได้ แต่มีข้อเสียคือไม่สามารถใช้กับพื้นที่ขนาดใหญ่ และจำเป็นต้องมีการระบายอากาศด้วยตัวเองเพราะมีการปล่อยสารอันตรายอย่างก๊าซคาร์บอนมอนอกไซด์ ไนโตรเจนไดออกไซด์ หรือสารระเหยอื่น ๆ ที่อยู่ในน้ำมันก๊าด
3. พัดลมทำความร้อน FF (FF Fan Heater)
พัดลมทำความร้อน FF มีจุดเด่นคือการดูดอากาศจากภายนอกบ้านเข้ามาเผาไหม้และระบายออกสู่ภายนอก ทำให้อากาศภายในบ้านสะอาด เหมาะกับบ้านที่มีผนังปิดสนิท แต่ก็ยังมีข้อเสียคือไม่สามารถเคลื่อนย้ายจากตำแหน่งที่ติดตั้งได้ และมีค่าใช้จ่ายในการติดตั้ง
4. ระบบทำความร้อนใต้พื้น (Underfloor Heating)
จุดเด่นอันแรกที่เห็นได้ชัดของระบบทำความร้อนใต้พื้นคือทำให้เท้าอุ่นมาก ไม่มีฝุ่นหรือสารก่อภูมิแพ้ฟุ้งกระจายในอากาศ ไม่ก่อให้เกิดก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ และใช้พื้นที่ในการติดตั้งน้อย แต่มีข้อเสียคือใช้เวลานานในการทำความร้อน และต้นทุนตอนเริ่มต้นค่อนข้างสูงกว่าแบบพัดลม
5. เครื่องปรับอากาศ
เครื่องปรับอากาศบางรุ่นไม่ได้ใช้เฉพาะให้ความเย็นในช่วงหน้าร้อนเท่านั้น แต่ยังสามารถใช้ในช่วงที่สภาพอากาศหนาวเย็นได้ด้วย พวกรุ่นเหล่านี้จะมีการทำความร้อนสูงกว่ารุ่นมาตรฐาน และมีระบบป้องกันการแข็งตัว ทำให้สามารถทำความร้อนภายในห้องได้แม้จะมีอุณหภูมิต่ำกว่าจุดเยือกแข็ง แต่มีข้อเสียคือทำให้อากาศบริเวณนั้นค่อนข้างแห้ง
เคล็ดลับเพื่อบ้านที่อบอุ่นและสะดวกสบายแบบบ้านฮอกไกโด
บ้านในฮอกไกโดมีเคล็ดลับที่ทำให้บ้านอุ่นสบายอย่างไร ตรงนี้มีคำตอบ
1. ใช้ฉนวนกันความร้อนคุณภาพสูง
บ้านที่มีฉนวนกันความร้อนสูงจะป้องกันไม่ให้ความร้อนเข้าสู่บ้านผ่านพื้นผิวต่างๆ ในฤดูร้อน และป้องกันไม่ให้ความเย็นเข้าสู่บ้านผ่านพื้นผิวต่างๆ ในฤดูหนาว วิธีการปรับปรุงฉนวนกันความร้อนของบ้าน ได้แก่ การใช้วัสดุที่มีค่าการนำความร้อนต่ำสำหรับผนัง พื้น เพดาน กระจกหน้าต่าง และกรอบหน้าต่าง และการติดตั้งฉนวนกันความร้อน เพราะฉนวนกันความร้อนคุณภาพสูงมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการสร้างบ้านที่อบอุ่นและสะดวกสบาย
2. ความแน่นหนาของผนัง
ความแน่นหนาของผนังหมายถึงความสามารถในการป้องกันการไหลของอากาศและองค์ประกอบอื่น ๆ บ้านที่มีความแน่นหนาของผนังสูงจะทำให้ลมเย็นจากภายนอกเข้ามาภายในได้ยาก และอากาศอบอุ่นจากภายในก็ออกไปได้ยาก ในทางกลับกัน บ้านที่มีความแน่นหนาของผนังต่ำจะทำให้ควบคุมการไหลของอากาศภายในได้ยาก ทำให้การระบายอากาศตามแผนทำได้ยาก ไม่เพียงแต่จะหนาวในฤดูหนาวเท่านั้น แต่ยังเสี่ยงต่อการเกิดการควบแน่น ซึ่งอาจนำไปสู่การเสื่อมสภาพของผนังและฉนวนกันความร้อนได้
3. การระบายอากาศที่เหมาะสม
กลิ่น ฝุ่น และก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์จากเครื่องทำความร้อนสามารถทำให้อากาศภายในบ้านอับชื้น การระบายอากาศจึงเป็นสิ่งจำเป็น ยิ่งในช่วงหลัง ๆ ที่เกิดการระบาดของ COVID-19 ทำให้ทุกบ้านต้องมีการระบายอากาศที่เหมาะสม พร้อมการกรองเพื่อกำจัดฝุ่นและไวรัสออกจากอากาศ
4. ติดตั้งระบบทำความร้อนที่เหมาะสมกับการออกแบบบ้าน
การเลือกระบบทำความร้อนที่เหมาะสมเป็นสิ่งสำคัญสำหรับการอยู่อาศัยอย่างสะดวกสบายในฮอกไกโดซึ่งมีอากาศหนาวจัด ควรเลือกระบบทำความร้อนส่วนกลางที่สามารถให้ความร้อนทั่วทั้งบ้านได้อย่างสม่ำเสมอ หากบ้านมีการติดตั้งปล่องไฟ ควรเลือกเตาเผาไม้ หากมีแพลนจะสร้างบ้านที่มีห้องส่วนตัวหลายห้องและต้องการเน้นการให้ความร้อนเฉพาะห้องที่มีคนอยู่ ควรเลือกเครื่องทำความร้อนแบบพัดลม นอกจากนี้ ยังสามารถลดค่าใช้จ่ายในการใช้งานได้โดยการใช้แหล่งความร้อนที่เหมาะสมกับสภาพแวดล้อมของแต่ละบ้าน เช่น น้ำมันหรือไฟฟ้า
5. การออกแบบหลังคาให้เหมาะสมกับปริมาณหิมะ
ฮอกไกโดเป็นภูมิภาคที่มีหิมะตกหนักจึงอาจเกิดการสะสมของหิมะทั้งตามพื้นรอบ ๆ บ้านและบนหลังคาบ้าน การเลือกหลังคาที่ช่วยลดความจำเป็นในการกำจัดหิมะจึงช่วยให้การอยู่อาศัยสะดวกสบายยิ่งขึ้น ควรเลือกการออกแบบหลังคาที่เหมาะสมกับปริมาณหิมะที่สะสม เช่น ท่อระบายหิมะหรือหลังคาแบบแบน
ในบทความนี้พูดถึงการสร้างบ้านในฮอกไดโดที่เน้นเรื่องความอบอุ่นและสะดวกสบายในหลังเดียวกัน แต่ก็ใช่ว่าจู่ ๆ จะสร้างบ้านขึ้นมาได้เลย ยังต้องคำนึงถึงหลายเรื่อง ต้องอาศัยความรู้เฉพาะทางในด้านต่าง ๆ หากใครสนใจเรื่องที่อยู่อาศัยแถบเมืองหนาวในญี่ปุ่น ควรปรึกษาบริษัทรับสร้างบ้านหรือผู้เชี่ยวชาญโดยเฉพาะนะคะ
สรุปเนื้อหาจาก nihonhouse-hd
